Dit zijn volgens experts de minst slimme hondenrassen

Er bestaan grote verschillen in hoe snel verschillende hondenrassen nieuwe commando’s oppikken. De vraag “wat is de domste hond?” leeft bij veel toekomstige baasjes, vaak uit pure nieuwsgierigheid of om teleurstelling te voorkomen na de aanschaf van een pup. Het eerlijke antwoord? Geen enkele hond is écht dom. Wél scoren bepaalde rassen opvallend laag op tests die werkintelligentie meten — en dat is iets anders dan algemene slimheid. Volgens psycholoog Stanley Coren, auteur van het gezaghebbende boek The Intelligence of Dogs, hebben sommige rassen honderd herhalingen of meer nodig voordat een nieuw commando blijft hangen. Andere rassen hebben aan minder dan vijf pogingen genoeg. In dit artikel bekijken we welke rassen onderaan deze ranglijst staan, waarom ‘dom’ eigenlijk een misleidend etiket is, en hoe je ook met een koppig of eigenwijs ras een fantastische viervoeter in huis haalt.

Hoe wordt hondenintelligentie eigenlijk gemeten?

Voordat we antwoord geven op wat is de domste hond, is het belangrijk om te weten waar die beruchte ranglijst eigenlijk vandaan komt en wat die wel én niet meet.

De bekendste ranglijst komt uit 1994 en is opgesteld door psycholoog Stanley Coren. Hij ondervroeg bijna tweehonderd gehoorzaamheidsjury’s uit Noord-Amerika en combineerde hun beoordelingen tot één lijst van 138 rassen. Coren onderscheidt drie soorten intelligentie bij honden:

• Werkintelligentie: hoe snel een hond een nieuw commando oppikt en hoe vaak hij dat commando uitvoert als je het vraagt.
• Instinctieve intelligentie: de aangeboren vaardigheden die bij het ras horen, zoals apporteren, hoeden of jagen.
• Adaptieve intelligentie: het vermogen om zelfstandig problemen op te lossen — denk aan een hond die bedenkt hoe hij de koelkast openkrijgt.

De beruchte “dom vs. slim”-ranglijst kijkt alleen naar werkintelligentie. Dat is een cruciale nuance. Een hond die onderaan staat, kan in de praktijk juist bijzonder pienter zijn — hij kiest alleen zelf wanneer hij luistert. In ons artikel over wat het allermoeilijkst is om een hond te leren lees je meer over de aspecten van training die écht lastig zijn.

De 10 rassen onderaan de ranglijst

Volgens Coren’s klassieke onderzoek zijn dit de rassen die gemiddeld het langst doen over het leren van een nieuw commando:

1. Afghaanse windhond — de absolute nummer één op de lijst, bekend om zijn eigen wil.
2. Basenji — een Afrikaans jachtras dat zelden blaft, maar ook zelden luistert.
3. Engelse bulldog — charmant en koppig; niet snel onder de indruk van commando’s.
4. Chow Chow — zelfstandig, waardig, en totaal ongeïnteresseerd in gehoorzaamheidstrucjes.
5. Borzoi — elegante windhond met een onafhankelijk karakter.
6. Bloedhound — zijn neus regeert; commando’s verliezen het van een spannend spoor.
7. Pekinees — klein, trots en heerlijk eigenwijs.
8. Mastiff — traag in reactie, maar oersterk en loyaal.
9. Beagle — verslaafd aan zijn neus en aan eten; luistert op zijn eigen voorwaarden.
10. Basset Hound — vriendelijk, relaxed, en niet happig op ingewikkelde oefeningen.

Valt het je op? Veel van deze rassen zijn óf jachthonden die eeuwenlang zelfstandig werden ingezet, óf waakhonden en gezelschapshonden die niet voor gehoorzaamheid zijn gefokt. Dat zegt meer over hun fokdoel dan over hun denkvermogen.

Waarom ‘dom’ een misleidend woord is

Een Afghaanse windhond is genetisch gezien alles behalve dom. Dit eeuwenoude ras werd gefokt om in de bergen van Afghanistan zelfstandig prooien te achtervolgen — zonder dat een baasje hem aanstuurde. Een Afghaan die “zit” negeert, laat geen gebrek aan intelligentie zien; hij laat zien dat zijn genen hem vertellen om zélf beslissingen te nemen. Hetzelfde geldt voor de Basenji, die in Congo zelfstandig wild opjaagt, en voor de bloedhound, die door zijn extreem gevoelige neus wordt geleid in plaats van door menselijke commando’s.

Onderzoekers van de Universiteit van Helsinki publiceerden in 2022 een grote studie naar cognitieve vaardigheden bij honden (het smartDOG-onderzoek, meer dan duizend honden getest). Hun conclusie: de verschillen tussen rassen zitten vooral in specifieke vaardigheden, niet in algemene intelligentie. Border collies blinken uit in logica, maar labradors scoren weer hoger op sociale cognitie. Dé slimste of dé domste hond bestaat simpelweg niet.

Onafhankelijke honden zijn niet dom, maar wel uitdagend

Wie een Afghaan, basenji of chow chow kiest, kiest voor een majestueuze metgezel die zijn eigen persoonlijkheid meebrengt. Deze rassen passen minder goed bij baasjes die snel strakke gehoorzaamheid verwachten. Ze staan overigens niet voor niets hoog in onze lijst van hondenrassen die vaak in het asiel belanden: mensen onderschatten hoeveel werk een eigenwijs karakter kost. Voordat je een ras kiest, is het verstandig om eerlijk na te denken over jouw tijd, geduld en ervaring. In onze gids over de moeilijkste levensfase van een hond leggen we uit waarom ook normaal trainbare rassen opeens koppig kunnen worden.

Zo train je een ‘minder trainbare’ hond tóch

Een lage score op Coren’s lijst betekent niet dat training onmogelijk is — je hebt alleen een andere aanpak nodig. Deze tips werken bewezen goed bij koppige rassen:

1. Houd sessies kort. Vijf minuten, drie keer per dag, werkt beter dan één lange les van dertig minuten. Onafhankelijke honden haken snel af bij herhaling.
2. Gebruik hoogwaardige beloningen. Gewone brokjes zijn voor een basset niet spannend genoeg. Kies voor stukjes kip, kaas of speciale trainingssnacks.
3. Werk met een clicker. Het heldere klikgeluid geeft precies op het juiste moment feedback en versnelt het leerproces.
4. Bied mentale uitdaging. Een snuffelmat of intelligentiespel houdt het brein van eigenwijze rassen bezig en voorkomt verveling.
5. Wees consequent en geduldig. Straffen werkt averechts bij deze rassen; positieve bekrachtiging is de enige weg.

Voor specifieke situaties hebben we aparte gidsen: lees ons stappenplan over trekken aan de riem afleren of bekijk hoe je een hond alleen thuis laat blijven. Beide vaardigheden zijn ook voor “domme” rassen haalbaar.

De beste hulpmiddelen bij trainen van een eigenwijs ras

Een clicker en hoogwaardige beloningssnoepjes zijn absolute basics. Voor extra mentale stimulatie werkt een Trixie intelligentiespel uitstekend — vooral voor beagles en bassets, die hun neus graag aan het werk zetten. Een snuffelmat is een laagdrempelige opstap voor puppies en senioren. Al deze hulpmiddelen maken het dagelijkse werk met een eigenwijze hond merkbaar lichter.

Past een ‘minder slim’ ras eigenlijk bij jou?

Dus terug naar de oorspronkelijke vraag: wat is de domste hond? Technisch gezien is dat volgens de ranglijst de Afghaanse windhond — maar dat label doet dit elegante ras geen recht. De juiste vraag is niet “is deze hond dom?” maar “past zijn karakter bij mijn levensstijl?”. Wil je een hond die in een weekend alle basiscommando’s beheerst, kijk dan eerder naar een border collie, poedel of labrador. Heb je geduld, humor en respect voor een eigen willetje? Dan is een beagle, basset of chow misschien juist jouw droomhond. Ook een “minder slimme” hond heeft namelijk alles wat je zoekt: loyaliteit, genegenheid en jarenlang plezier. Je hoeft er alleen wat meer creativiteit in je training in te stoppen. En eerlijk? Net als mensen zijn honden op bepaalde dingen gewoon gevoelig — en dat heeft meer met hun karakter te maken dan met hun IQ.